Có những con người mà hành trình cuộc đời họ tự thân đã là một bản trường ca về ý chí, kỷ luật và lòng trung thành với Tổ quốc. Có những con người mà mỗi bước tiến trong sự nghiệp không chỉ là sự thăng tiến cá nhân, mà còn là sự kết tinh của niềm tin xã hội.
Phan Văn Giang – Ủy viên Bộ Chính trị, Phó Bí thư Quân ủy Trung ương, Bộ trưởng Bộ Quốc phòng – là một con người như thế.
Với tôi, một người mang dòng máu họ Phan, đồng thời là đại diện của cộng đồng doanh nhân họ Phan miền Bắc và thân hữu, viết về Đại tướng không chỉ là thực hiện một trách nhiệm danh dự trong cuốn sách “Dân cần anh”, mà còn là một niềm xúc động sâu xa. Bởi trong cuộc đời và sự nghiệp của ông, tôi nhìn thấy không chỉ hình ảnh một vị tướng thời đại mới, mà còn thấy ở đó những giá trị cốt lõi của dòng họ: hiếu học, cần lao, liêm chính và tận trung với Tổ quốc, tận hiếu với Nhân dân.
I. Từ gian khó bước ra – bản lĩnh được tôi luyện qua chiến trận
Sinh năm 1960, quê gốc tại Nam Trực, Nam Định – vùng đất địa linh nhân kiệt – nhưng tuổi thơ của Đại tướng gắn bó sâu sắc với mảnh đất Thái Nguyên –Thủ đô gió ngàn. Gia đình ông là gia đình công nhân lao động nghèo. Cha mẹ làm việc tại xí nghiệp đá Núi Hột, những ngày đập đá bằng búa dưới nắng gió khắc nghiệt đã trở thành hình ảnh ám ảnh và cũng là nền tảng giáo dục đầu đời đối với ông.
Cái nghèo không làm con người ta nhỏ bé, nếu nó được soi sáng bởi ý chí. Trong hoàn cảnh thiếu thốn, cậu bé Phan Văn Giang sớm hình thành tinh thần tự lập, biết sẻ chia, biết đỡ đần cha mẹ và dìu dắt các em. Chính xuất thân ấy đã tạo nên nơi ông sự đồng cảm bền bỉ với người lao động – một phẩm chất sẽ theo ông suốt hành trình binh nghiệp.
Năm 1978, tròn 18 tuổi, ông nhập ngũ, biên chế vào Tiểu đoàn 4, Trung đoàn 667, Sư đoàn 346. Chỉ một năm sau, ông đã trực tiếp tham gia chiến đấu bảo vệ biên giới phía Bắc năm 1979. Khói lửa chiến trường không chỉ thử thách lòng can đảm, mà còn thử thách sự bình tĩnh và khả năng chỉ huy trong điều kiện sinh tử.
Những năm tháng ấy là trường học lớn nhất. Không phải giảng đường, không phải hội thảo, mà chính thực tiễn khốc liệt đã rèn nên bản lĩnh của một người chỉ huy. Ông thấu hiểu giá trị của hòa bình không phải qua sách vở, mà bằng trải nghiệm xương máu và mồ hôi.
Từ một binh nhì, ông lần lượt kinh qua các cương vị: Trung đội trưởng, Trung đoàn trưởng, Sư đoàn trưởng Sư đoàn 312, Tư lệnh Quân đoàn 1, Tư lệnh Quân khu 1, Tổng Tham mưu trưởng Quân đội nhân dân Việt Nam. Tháng 7 năm 2021, ông được phong quân hàm Đại tướng và đảm nhiệm trọng trách Bộ trưởng Bộ Quốc phòng.
Con đường ấy không có bước nhảy đột biến, không có hào quang ồn ào, mà là chuỗi ngày dài của kỷ luật, trách nhiệm và tín nhiệm.
Đại tướng gửi lẵng hoa chúc mừng nhân dịp Họ Phan Việt Nam tổ chức Lễ kỷ niệm ngày thành lập Quân đội nhân dân VN 22 tháng 12 năm 2024 tại Thủ đô Hà Nội
II. Tư duy chiến lược trong thời đại nhiều biến động
Lịch sử trao cho mỗi thế hệ một loại thử thách khác nhau. Thế hệ của Đại tướng Phan Văn Giang không phải đối diện chiến tranh tổng lực, nhưng phải đối diện với một thế giới đa cực, cạnh tranh chiến lược gay gắt, an ninh phi truyền thống nổi lên mạnh mẽ.
Ở cương vị Bộ trưởng Bộ Quốc phòng, ông thúc đẩy quá trình xây dựng quân đội theo hướng “tinh – gọn – mạnh”, từng bước hiện đại hóa, phù hợp với yêu cầu bảo vệ Tổ quốc trong bối cảnh mới. Không chỉ là tổ chức lại lực lượng, mà là tổ chức lại tư duy: kết hợp quốc phòng với kinh tế, gắn an ninh truyền thống với an ninh phi truyền thống, phát triển công nghiệp quốc phòng theo hướng lưỡng dụng.
Một dấu ấn rõ nét trong hoạt động đối ngoại quốc phòng của ông là việc kiên định chính sách “Bốn không”: không tham gia liên minh quân sự; không liên kết nước này để chống nước kia; không cho nước ngoài đặt căn cứ quân sự; không sử dụng vũ lực hoặc đe dọa sử dụng vũ lực.
Tại Diễn đàn Hương Sơn năm 2023 ở Bắc Kinh, ông đã nêu rõ đường lối của nền quốc phòng vì hòa bình, tự vệ của Việt Nam. Đó không phải là lời tuyên bố ngoại giao đơn thuần, mà là thông điệp chiến lược: Việt Nam kiên định độc lập, tự chủ, nhưng sẵn sàng hợp tác trên nền tảng tôn trọng lẫn nhau.
Tư duy “ngoại giao cây tre” – gốc vững, thân chắc, cành uyển chuyển – được ông thể hiện qua cách tiếp cận mềm dẻo mà không nhượng bộ về nguyên tắc. Trong một thế giới dễ cực đoan hóa lợi ích, sự điềm tĩnh ấy là giá trị lớn.
Đáng chú ý, khi có sự thay đổi về tổ chức hành chính địa phương, ông đề xuất xây dựng mô hình “khu vực phòng thủ” thay thế huyện đội, bảo đảm tính liên hoàn và hiệu quả trong quốc phòng toàn dân. Sáng kiến ấy sau đó được luật hóa trong Luật Quốc phòng – minh chứng cho tầm nhìn không chỉ quân sự mà còn pháp lý, tổ chức.
III. Nhân cách của một “Anh Bộ đội Cụ Hồ” thời hiện đại
Một vị tướng có thể được kính trọng vì tài thao lược. Nhưng một vị tướng được yêu mến vì nhân cách. Điều làm nhiều người xúc động khi nói về Đại tướng Phan Văn Giang không chỉ là quân hàm cao nhất, mà là sự giản dị đến chân thành. Ông thường xuyên tổ chức hội thảo, tọa đàm, mời các chuyên gia, nhà khoa học, tướng lĩnh nghỉ hưu góp ý kiến, lắng nghe và chắt lọc kinh nghiệm. Thượng tướng Nguyễn Huy Hiệu từng nhận xét về sự khiêm nhường trong cách xưng hô và thái độ cầu thị của ông.
Trong thiên tai bão lũ, ông có mặt tại các địa bàn khó khăn, chỉ đạo lực lượng cứu dân bằng mọi giá. “Chiến dịch Quang Trung” tại miền Trung và Tây Nguyên – nơi hàng vạn ngày công bộ đội được huy động để xây dựng, sửa chữa nhà ở cho người dân – là minh chứng cho tinh thần “không để ai bị bỏ lại phía sau”.
Đại tướng cùng các vị Lãnh đạo, chiến sĩ vào tâm lũ lịch sử cứu trợ đồng bào Thái Nguyên năm 2025
Bên cạnh ông là người bạn đời – phu nhân Hoàng Thị Hồng – một người phụ nữ giản dị, từng tảo tần chăm sóc gia đình, đồng hành lặng lẽ suốt chặng đường dài.
Những câu chuyện về việc bà từ chối ưu tiên khi ra thăm Trường Sa, dành sự quan tâm cho chiến sĩ, không phải để xây dựng hình ảnh, mà phản ánh nếp sống gia đình – nền tảng đạo đức của người đứng đầu.
IV. Bài học cho doanh nhân: Chiến trường và thương trường
Thương trường không có tiếng súng, nhưng cũng khốc liệt như chiến trường. Với cộng đồng doanh nhân họ Phan, cuộc đời Đại tướng là một trường hợp điển hình về nghệ thuật lãnh đạo.
Thứ nhất, tư duy chiến lược và linh hoạt.
Trong quản trị doanh nghiệp, cần tầm nhìn dài hạn và khả năng thích ứng. Tư duy “ngoại giao cây tre” có thể chuyển hóa thành nguyên tắc kinh doanh: giữ vững giá trị cốt lõi, nhưng linh hoạt trong phương thức hợp tác.
Thứ hai, khơi dậy sức mạnh tập thể.
Ông khuyến khích dân chủ, trọng dụng nhân tài, tạo điều kiện để mỗi cá nhân phát huy sáng tạo. Doanh nghiệp cũng vậy – sức mạnh không nằm ở một cá nhân xuất chúng, mà ở một hệ thống biết vận hành hài hòa.
CLB Doanh nhân họ Phan Miền Bắc và Thân hữu: Tinh hoa hội tụ và tỏa sáng
Thứ ba, liêm chính và trách nhiệm xã hội.
Doanh nghiệp tồn tại không chỉ vì lợi nhuận, mà còn vì cộng đồng. Hình ảnh người lính cứu dân giữa bão lũ nhắc nhở giới doanh nhân về trách nhiệm xã hội – điều làm nên thương hiệu bền vững hơn bất kỳ chiến dịch truyền thông nào.
V. Niềm tự hào của dòng họ và kỳ vọng của tương lai
Dòng họ Phan trong lịch sử từng có những tên tuổi lớn như Phan Tây Nhạc Đại Vương, Phan Bội Châu, Phan Châu Trinh, Phan Đình Phùng … Đại tướng Phan Văn Giang thuộc về thế hệ gìn giữ hòa bình, củng cố nền độc lập đã được giành bằng xương máu của lớp lớp cha anh. Mỗi thời đại có sứ mệnh riêng. Nếu thế hệ trước chiến đấu để giành lại độc lập, tự do, thì thế hệ hôm nay phải giữ vững chủ quyền ấy trong một thế giới đầy biến động phức tạp, khó lường.
Đại tướng cùng hậu duệ họ Phan Việt Nam và Thân hữu thăm đền thờ Ngài Phan Tây Nhạc Đại vương tại thôn Song Nga, xã Hà Long tỉnh Thanh Hóa năm 2025.
Đối với cá nhân tôi, viết những dòng này là sự bày tỏ niềm tự hào và cũng là lời nhắc nhở: truyền thống không phải để ngợi ca suông, mà để tiếp nối bằng hành động. Là doanh nhân, chúng tôi cam kết giữ gìn liêm chính, phát huy sáng tạo, đóng góp cho sự phồn vinh đất nước.
Lời kết
Đại tướng Phan Văn Giang không chỉ là một vị tướng của quân đội, mà là một biểu tượng của bản lĩnh thời đại: trưởng thành từ gian khó, vững vàng trong thử thách, khiêm nhường trong vinh quang.
Tên tuổi ông gắn với sự chuyển mình của Quân đội nhân dân Việt Nam trong kỷ nguyên mới; gắn với hình ảnh người lính không chỉ cầm súng, mà còn cầm cuốc, cầm xẻng, dựng lại mái nhà cho dân sau bão lũ; gắn với thông điệp hòa bình, độc lập, tự chủ của Việt Nam trên trường quốc tế.
Với dòng họ Phan, ông là niềm kiêu hãnh.
Với quân đội, ông là người chỉ huy.
Với doanh nhân, ông là nguồn cảm hứng về chiến lược và đạo đức.
Và với nhân dân, ông là một vị tướng của lòng dân.
TÁC GIẢ
Phan Hồng Thủy
Phó Vụ trưởng Vụ Pháp chế- Bộ Dân tộc và Tôn giáo
Chủ tịch Câu lạc bộ Doanh nhân họ Phan Miền Bắc và Thân hữu
